Hoeveel druivenrassen bestaan er in de wereld?
Snel antwoord
Er zijn wereldwijd meer dan 10.000 bekende druivenrassen (variëteiten van Vitis vinifera en verwante soorten) geregistreerd, maar slechts zo'n 1.300 worden commercieel voor wijn gebruikt. De overgrote meerderheid van alle geproduceerde wijn komt van amper een vijftigtal populaire rassen.
Uitgebreid antwoord
De druivensoort Vitis vinifera — de Europese wijnstok die verantwoordelijk is voor vrijwel alle kwaliteitswijnen — telt alleen al meer dan 6.000 geregistreerde variëteiten. Tel je er de verwante soorten bij (Vitis labrusca, Vitis rupestris, hybriden), dan kom je boven de 10.000. Het monumentale naslagwerk 'Wine Grapes' van Jancis Robinson, Julia Harding en José Vouillamoz catalogiseerde in 2012 precies 1.368 rassen die actief voor wijnproductie worden gebruikt — en dat was al een immense onderneming.
Maar hier wordt het absurd: slechts dertien druivenrassen zijn verantwoordelijk voor meer dan een derde van alle wijngaardoppervlakte op aarde. Cabernet Sauvignon staat met 340.000 hectare op nummer één, gevolgd door Merlot (266.000 ha), Tempranillo (231.000 ha) en Airén — een witte Spaanse druif die de meeste mensen niet kennen maar die qua oppervlakte de vierde plek bezet met 218.000 hectare, voornamelijk in de vlaktes van Castilië-La Mancha.
Die concentratie rond een handvol rassen heeft een keerzijde: genetische kwetsbaarheid. De phylloxera-epidemie in de 19e eeuw verwoestte bijna de volledige Europese wijnbouw en deed tientallen lokale rassen voorgoed verdwijnen. Vandaag herhaalt de geschiedenis zich met klimaatverandering. Veel traditionele rassen — Pinot Noir voorop — zijn slecht aangepast aan extremere temperaturen.
Dat is precies waarom er een groeiende beweging is om vergeten druivenrassen te herontdekken. In Portugal, Griekenland, Georgië en Zuid-Italië bestaan honderden inheemse rassen die eeuwenlang door de lokale bevolking werden geteeld maar nooit internationale bekendheid kregen. Rassen als Assyrtiko (Santorini), Nerello Mascalese (Etna), Xinomavro (Macedonië) en Baga (Portugal) winnen nu snel aan populariteit.
Een verrassend Belgisch weetje: België telt momenteel meer dan 200 hectare wijngaard, en naast de gebruikelijke Chardonnay en Pinot Noir experimenteren Belgische wijnmakers steeds vaker met rassen als Solaris, Johanniter en Muscaris — pilzwiderstandsfähige druiven die zijn gekruist om te gedijen in ons koele, vochtige klimaat.