Waarom zijn bepaalde jaargangen beter dan andere?
Snel antwoord
De kwaliteit van een jaargang wordt bepaald door de weersomstandigheden tijdens het groeiseizoen: temperatuur, neerslag, zonuren en wind. Een ideaal jaar combineert warmte, droogte tijdens de rijping en geen regen tijdens de oogst. Maar 'groot' is relatief — elk klimaat heeft zijn eigen uitdagingen.
Uitgebreid antwoord
De kwaliteit van een wijnjaargang is een fascinerend samenspel van weer, terroir en menselijk ingrijpen. En hoewel jarenlang de mythe bestond dat jaargangverschillen allesbepalend zijn, is de werkelijkheid genuanceerder.
Het groeiseizoen van de wijnstok loopt van maart/april (knopuitloop) tot september/oktober (oogst) op het noordelijk halfrond. In die periode bepalen vijf weersfactoren het karakter van de jaargang: temperatuur (warmte bevordert rijping en suikervorming), zonuren (fotosynthese voor polyfenolen en aromas), neerslag (te veel = schimmeldruk, te weinig = droogtestress), wind (helpt bij droging en voorkomt schimmel) en hagel (kan een volledige oogst in minuten vernietigen).
De beroemdste 'grote' jaargangen illustreren dit perfect. Bordeaux 2005: een warm, droog en zonnig jaar met koele nachten in september — perfecte condities voor langzame, gelijkmatige rijping. Bourgogne 2015: een warme zomer na een koele lente, wat resulteerde in geconcentreerde Pinot Noirs met een uitzonderlijke kleur. Champagne 2002: een koude winter gevolgd door een zonnige, droge zomer — zeldzaam in het noorden.
Een verrassend feit: de spreiding in jaargangkwaliteit wordt steeds kleiner. Dankzij moderne wijnbouwtechnieken — selectieve oogst, optische sortering, temperatuurcontrole, micro-oxygenatie — kunnen wijnmakers zelfs in moeilijke jaren goede wijn maken. In de jaren 1960 was het verschil tussen een goed en slecht jaar enorm; vandaag is zelfs een 'slechte' jaargang drinkbaar.
Klimaatverandering verschuift het plaatje compleet. In Bordeaux is de gemiddelde oogstdatum sinds 1980 met twee weken vervroegd. Warme jaargangen, ooit zeldzaam en gevierd, worden de norm. De uitdaging verschuift van 'genoeg rijpheid' naar 'te veel alcohol en te weinig frisheid'. Jaargangen die vroeger als 'koel en moeilijk' golden (meer zuur, minder alcohol) worden nu door sommige critici juist geprezen om hun elegantie.
Belangrijk om te weten: jaargangbeoordelingen zijn generalisaties. Binnen een jaargang kan de kwaliteit sterk varieren per regio, appellatie, druivensoort en individuele wijnmaker. Een goede producent in een matig jaar levert vaak betere wijn dan een middelmatige producent in een topjaar.