Waarom bevatten wijnflessen 75 cl?
Snel antwoord
De standaard van 75 cl werd in de jaren 1970 vastgelegd als EU-norm, maar de oorsprong is ouder. De meest aanvaarde verklaring is dat 75 cl overeenkomt met een zesde van een Britse 'imperial gallon' (4,546 liter), wat de handel tussen Bordeaux en Engeland vereenvoudigde. Een populaire mythe over de longcapaciteit van glasblazers is nooit bewezen.
Uitgebreid antwoord
Het is een van de meest gestelde vragen in de wijnwereld, en het antwoord is verrassend minder eenduidig dan je zou verwachten. Er bestaan meerdere theorieën over de oorsprong van de 75 cl-fles, en geen enkele is definitief bewezen.
De meest geloofwaardige verklaring is commercieel en gaat terug op de wijnhandel tussen Bordeaux en Engeland. De Britten, verreweg de grootste afnemers van Bordeaux-wijn, werkten met het imperial gallon-systeem (1 gallon = 4,546 liter). Een Bordelaise barrique bevatte 225 liter, oftewel precies 50 gallons. Wanneer je die inhoud verdeelde over flessen, kwamen er 300 flessen van 75 cl uit — een mooi, rond getal dat de boekhouding en logistiek vereenvoudigde. Bovendien is 75 cl precies een zesde gallon, wat handige omrekeningen mogelijk maakte.
De populaire mythe over de longcapaciteit van glasblazers — 75 cl zou de hoeveelheid glas zijn die een ambachtsman in één adem kon blazen — is romantisch maar waarschijnlijk onjuist. Mondgeblazen flessen varieerden enorm in grootte (van 65 cl tot meer dan een liter), en de standaardisatie kwam pas nadat machines de flessenproductie hadden overgenomen in de 19e eeuw.
Verrassend feit: tot de jaren 1970 was er geen wettelijke standaard voor de flesinhoud. In Duitsland waren flessen van 70 cl gebruikelijk, in Italië 72 cl, in Frankrijk 73 of 75 cl. De EU voerde in 1975-1977 een harmonisatie door: 75 cl werd de verplichte standaardmaat voor wijnflessen, met als toegestane uitzonderingen de halve fles (37,5 cl), de magnum (150 cl) en enkele andere formaten.
Waarom niet een liter, wat logischer zou zijn in het metrieke systeem? Waarschijnlijk omdat de 75 cl-fles al zo diep verankerd was in de productie- en handelsketen dat een wijziging naar 100 cl economisch onhaalbaar was. Alle wijnrekken, kartonnen dozen, transportkratten en productieketens waren al ontworpen rondom de 75 cl-fles.
Een bijkomend voordeel van 75 cl: het is precies de juiste hoeveelheid voor een diner met twee personen (drie glazen elk) of vier personen als aperitief (twee glazen elk). Ergonomisch weegt een volle fles ongeveer 1,2 kg — licht genoeg om comfortabel met één hand in te schenken.
Leuk detail: de Zwitserse regio Valais produceerde tot voor kort nog wijnen in flessen van 70 cl, en sommige Duitse wijnregio's gebruiken de 'Bocksbeutel' — een platte, ronde fles van 75 cl die exclusief is voorbehouden aan wijnen uit Franken.