Waarom prikkelen sommige wijnen lichtjes?
Snel antwoord
Dat lichte prikkelgevoel komt door restantjes koolzuurgas (CO₂) die na de gisting in de wijn zijn achtergebleven. Bij jonge, frisse wijnen is dit vaak bewust zo gehouden door de wijnmaker om de levendigheid en frisheid te versterken — het is geen teken van een fout.
Uitgebreid antwoord
Tijdens de alcoholische gisting zetten gisten de druivensuikers om in alcohol en koolzuurgas. Bij de meeste rode wijnen en veel witte wijnen ontsnapt dat gas volledig tijdens de vinificatie en het overpompen. Maar sommige wijnmakers kiezen er bewust voor om een vleugje CO₂ in de wijn te houden — typisch tussen 0,5 en 1,5 gram per liter — om de frisheid en de fruitigheid te versterken.
Portugese Vinho Verde is misschien wel het beroemdste voorbeeld. Die lichte sprankeling is een kenmerk van de stijl en geeft de wijn zijn speelse, verfrissende karakter. Ook Italiaanse wijnen als Moscato d'Asti (met een druk van slechts 1 tot 1,5 atmosfeer, vergeleken met 5-6 bij een echte mousserende wijn) hebben die charmante perlage.
In de professionele wijnwereld noemt men dit fenomeen 'perlant' of 'pétillant léger'. Het verschilt fundamenteel van een echte mousserende wijn (waar de bellen doelbewust via een tweede gisting worden gecreëerd). Bij een 'perlante' wijn gaat het om restgas — subtiel, bijna onopvallend, maar merkbaar als een tinteling op je tong.
Er is ook een minder rooskleurige verklaring mogelijk. Als een fles rode wijn onverwacht prikkelt, kan het wijzen op een ongewenste tweede gisting op fles — bijvoorbeeld door restsuiker en actieve gisten die bij het bottelen niet volledig zijn verwijderd. In dat geval is het wél een wijnfout, vaak vergezeld van troebeling en een licht azijnachtige geur.
Verrassend: de drempel waarboven we CO₂ als prikkelend ervaren ligt bij ongeveer 0,6 g/L. Veel 'stille' wijnen bevatten 0,3 tot 0,5 g/L — net onder die grens. Een iets koelere serveertemperatuur maakt het gas beter oplosbaar en minder merkbaar, terwijl een warme wijn sneller die tinteling laat voelen. Dat verklaart waarom dezelfde fles in de zomer prikkelender kan lijken dan in de winter.