Wat is een Brunello di Montalcino?
Snel antwoord
Brunello di Montalcino is een van de meest gerenommeerde rode wijnen van Italië, een DOCG uit het stadje Montalcino in het zuiden van Toscane. Hij wordt gemaakt van 100% Sangiovese Grosso (lokaal Brunello genoemd) en moet minstens 5 jaar rijpen — waarvan 2 jaar op eiken vat — voordat hij in de handel komt. De Riserva-variant vraagt zelfs 6 jaar geduld.
Uitgebreid antwoord
Brunello di Montalcino dankt zijn bestaan aan een negentiende-eeuwse wijnpionier: Ferruccio Biondi-Santi, die rond 1870 een bijzondere kloon van de Sangiovese-druif isoleerde op de hellingen van Montalcino. Die druif met zijn bruinige schil kreeg de bijnaam Brunello, en de eerste commerciële fles dateert van 1888. Wat begon als één man zijn obsessie, groeide uit tot een van de meest gerespecteerde wijnbenamingen ter wereld.
Het geheim van Montalcino zit letterlijk in de grond en de lucht. De wijngaarden liggen op een versterkte heuvel die 564 meter hoog reikt, met ranken tussen 150 en 500 meter hoogte. De noordkant — koeler en later rijpend — levert elegantere, aromatisch complexere wijnen op, terwijl de zuidflank met zijn warmte krachtigere en geconcentreerdere wijnen voortbrengt. De bodem wisselt tussen galestro (kleiachtig schist), alberese (kalksteen), klei en zand. Met amper 2.100 hectare aan wijngaarden is dit een klein maar uiterst prestigieus gebied.
De regels zijn streng en daar zijn ze trots op: uitsluitend Sangiovese Grosso, maximaal 52 hl/ha rendement (in de praktijk eerder 40-45 hl/ha), en dan die beroemde rijpingstijd van minstens 5 jaar waarvan 2 op eik. Voor de Riserva wordt dat 6 jaar met extra flesrijping. Verrassend genoeg bracht het jaar 2008 het zogenaamde 'Brunellogate'-schandaal aan het licht: sommige producenten bleken stiekem niet-toegestane druivenrassen te gebruiken. Het resultaat? Nóg strengere controles en DNA-tests op de wijngaarden.
De eeuwige discussie tussen traditionalisten en modernisten heeft Montalcino jarenlang in twee kampen verdeeld. Huizen als Biondi-Santi, Soldera en Il Marroneto zweren bij grote Slavonische eiken vaten (botti) en lange maceraties — wijnen die pas na 15 tot 20 jaar echt beginnen te spreken. Modernere producenten als Casanova di Neri en Siro Pacenti kozen voor Franse barriques en een fruitiger, sneller toegankelijk profiel.
Wie niet meteen het budget heeft voor een Brunello, vindt in de Rosso di Montalcino (DOC) een fantastisch instapmodel: dezelfde druif, hetzelfde terroir, maar slechts 1 jaar rijping en prijzen tussen 12 en 25 euro. Het is de perfecte kennismaking met de stijl van Montalcino. De topjaren van het afgelopen decennium — 2010, 2012, 2015, 2016 en 2019 — leveren wijnen op die moeiteloos 20 tot 50 jaar kunnen rijpen.