Wat is een landwijn (vin de pays)?
Snel antwoord
Een vin de pays — in het huidige Europese systeem 'IGP' (Indication Géographique Protégée) — is een wijn met een geografische aanduiding die wijst op de herkomstregio, maar met soepelere productieregels dan de strenge AOC/AOP-wijnen. Het is een tussencategorie die wijnmakers meer vrijheid geeft in druivenraskeuze en vinificatie.
Uitgebreid antwoord
De categorie 'vin de pays' werd in 1968 in Frankrijk gecreëerd om een kwaliteitsniveau te bieden boven de simpele tafelwijn, maar onder de gecontroleerde herkomstbenamingen (AOC). Sinds de Europese hervorming van 2009 heet de categorie officieel IGP — Indication Géographique Protégée — al wordt 'vin de pays' in de volksmond nog volop gebruikt.
Het systeem kent drie niveaus van geografische aanduiding: departementaal (bijvoorbeeld Vin de Pays de l'Hérault), regionaal (Vin de Pays d'Oc, de grootste IGP van Frankrijk met meer dan 1,2 miljard flessen per jaar), en zonaal (kleinere, preciezere gebieden). Frankrijk telt in totaal ruim 150 IGP-zones.
Het grote voordeel van de IGP-categorie is de artistieke vrijheid. Waar een AOC Bourgogne alleen Pinot Noir of Chardonnay mag gebruiken, kan een IGP Pays d'Oc experimenteren met Cabernet Sauvignon, Merlot, Viognier of zelfs Italiaanse rassen. Veel innovatieve wijnmakers kiezen bewust voor de IGP-status om buiten de regels te werken. Een van de beroemdste voorbeelden: Mas de Daumas Gassac in de Languedoc, ooit de 'Lafite van het zuiden' genoemd, was jarenlang een simpele vin de pays — en kostte evenveel als menig AOC-topwijn.
In België hebben we een vergelijkbaar systeem. Belgische wijnen vallen onder de AOP 'Côtes de Sambre et Meuse' of de IGP 'Vin de Pays des Jardins de Wallonie', of ze kiezen voor de vrije categorie zonder beschermde aanduiding. Het Vlaamse wijngebied rond Hageland heeft eveneens een eigen beschermde aanduiding.
Verrassend genoeg zijn sommige van de best beoordeelde wijnen ter wereld technisch gezien IGP-wijnen. De legendarische Italiaanse 'Super Toscanen' — Sassicaia, Tignanello — waren aanvankelijk simpele 'vino da tavola' omdat ze druivenrassen gebruikten die niet in de lokale DOC-regels pasten. De categorie zegt dus weinig over de kwaliteit en alles over de regelgeving.